Già kén kẹn hom có ý nghĩa gì

gia-ken-ken-hom
5
(2)

Già kén kẹn hom là gì

Người xưa có câu “Già kén kẹn hom” để nói rằng những ai có tính kén chọn quá đáng thường sẽ không gặp kết quả tốt. Câu này đặc biệt thường dùng trong chuyện tình duyên, khi có ai đó mải đắn đo lựa chọn đối tượng kết hôn, rồi cuối cùng lại lấy phải người chẳng ra gì.

Từ ý nghĩa trên, ta có thể suy ra “già kén” là “kén chọn quá mức”, và chữ “già” ở đây cũng cùng một thứ với “già” trong “già mồm” (nói cố, cãi cố), “nước còn già nửa bể” (nước còn hơn nửa bể). Thế còn “kẹn hom” thì sao?

Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huỳnh Tịnh Của cho biết “Già kén kẹn hom” còn có một phiên bản khác là “Già kén chẹn hom”, trong đó “kẹn” hay “chẹn” đều có hàm ý vướng kẹt, rối rắm, khó gỡ. Còn về “hom”, Việt Nam tự điển của hội Khai Trí Tiến Đức cũng giảng: “Hom…Nghĩa rộng: Nói cái nan ở miệng lờ, miệng giỏ, miệng đó… để cho cá vào được mà không ra được”. Vậy “kẹn hom” hiểu nôm na là “vướng kẹt vào cái hom”.

Bài viết của PGS.TS Phạm Văn Tình trên báo Lao Động có đề cập “trong nghề tơ,…người ta đan những thanh tre, nứa thành phên có chân đứng tựa như tấm liếp, nhưng đan thưa tạo ra những ô trống hình vuông để cài rơm vào cho tằm làm kén. Đó là cái né… Còn những thanh tre, thanh nứa dùng để đan gọi là hom, như trong hom gianh, hom sắn, hom dâu… Tằm chín được thả trên né để tùy ý chọn nơi nhả tơ kết kén. Nếu kén trên né mà to, mật độ lại dày (già kén) thì sẽ bị kẹt chặt vào hom, khó gỡ (kẹn hom). Già kén kẹn hom là như vậy.”

Nếu hiểu như thế thì tác giả dân gian đã chơi chữ, vận dụng sự đồng âm của “già kén” trong kén chọn quá mức và “già kén” trong “cái kén tằm già”. Điều này rất thường thấy như đã đề cập trước đây về các câu “tuyệt cú mèo”, “cậu ấm sứt vòi”,… Điểm duy nhất đáng đặt dấu chấm hỏi là nếu giải thích như bài của PGS.TS Phạm Văn Tình thì tại sao người ta không nói “kẹn né” mà nói “kẹn hom”? Như vậy khác nào đi vướng bức tường thì nói “đi vướng gạch”, mắc lưới thì nói “mắc sợi gai” hay sao?

Bởi thế, quan điểm của chúng tôi vẫn là câu này chẳng liên quan tới nghề dâu tằm, và cũng không có một sự chơi chữ nào ở đây cả. Cứ theo Đại Nam Quốc Âm Tự Vị và từ điển của Hộu Khai Trí Tiến Đức thì cũng đủ xác nhận “Già kén kẹn hom” là “Kén chọn quá mức sẽ bị mắc bẫy, sa lồng”. Điều này hợp lý khi nghĩ về việc ai đó lựa chọn người yêu cho kĩ rồi phải lấy người tệ hại, phải chịu cảnh sống chung xiềng xích nhau cả đời, vốn là điển hình của “Già kén kẹn hom”.

Bảng giá xe

tudienchinhta.com tổng hợp

Thông tin này hữu ích với bạn?

Tặng sao bài viết này!

Xếp hạng: 5 / 5. Số phiếu: 2

Hãy là người đầu tiên đánh giá bài viết này

Bạn muốn lưu để xem lại?

Hãy chia sẻ lên trang mạng xã hội!

Một người con Đất Việt, nặng lòng với Tiếng Việt và luôn đau đáu trong tim một ý niệm làm sao để phổ biến Tiếng Việt xa hơn, rộng hơn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *